QAJAN hipotez fabrikasında 'keşif katmanı' ile 'ön-kayıtlı sınama katmanı' neden ayrılır?

Geçmiş veri üzerinde olay tanımı veya sembol havuzu değiştirilerek bulunan hiçbir istatistiksel ilişki doğrulayıcı kanıt sayılamaz. QAJAN mimarisinde geçmiş 32 günlük 12 sembollü havuz (n=148 küme) mekanik olarak katman='kesif' ve hukme_girer=False ile damgalanır; bir hipotezin GECTI hükmü alabilmesi için ön-kayıt damgasından (kayit_ts) sonra en az 100 bağımsız olayda eşiği geçmesi şarttır.

Tur-1'de geçen QH-20261013-06 hipotezi Tur-2A'da neden düştü?

Tur-1'de 1 dakikalık eşzamanlı (k=0) OLS beta kullanılmıştı. Yüksek frekanslı veride eşzamanlı olmayan işlemler (Epps 1979 etkisi) 1 dakikalık betayı %4 ile %11 arasında eksik tahmin ettirir ve gecikmeli piyasa yayılımını 'idiyosinkratik sinyal' gibi gösterir. Nedensel Dimson ±15 dk ve 5 dk Epps ortogonalizasyonu uygulandığında QH-06 AUC değeri 0,6028'den 0,5782'ye (<0,60) indi ve 110.001 noktada yön uyumu %50,31 (yazı-tura) çıkarak hipotez düştü.

ARGON-H4 hipotezi hem 32 günlük sette (AUC 0,7006) hem 114 günlük holdout setinde (AUC 0,6883) yüksek çıktığı halde neden onaylanmadı?

Bağımsız metodoloji denetimi (Grok Asistan M1-M6) dört eksiklik saptadı: (1) ARGON-H4 henüz onkayit.jsonl dosyasına ön-kayıtlı değildi, (2) 60 dk refrakter süresi emsal 4,5 saatlik refrakterden daha gevşekti (küme tasarım etkisi deff = 1,959), (3) alternatif O-sigma olay tanımında AUC 0,5718'e düşüyordu (kazananın laneti) ve (4) hesaplayıcı henüz 5 noktalı gelecek sızıntısı kanaryasına eklenmemişti.

Gelecek sızıntısı kanaryası (asof_sizinti_denetle) nasıl çalışır?

Zaman serisi üzerinde seçilen 5 kontrol noktasında t anından sonraki gelecek mumların değerleri yapay olarak 10 katına çıkarılır (10x kanarya). Eğer t anında çalışan herhangi bir özellik hesaplayıcı veya Dimson regresyonu bu gelecek şokundan etkilenirse sızıntı alarmı tetiklenir ve koşu mekanik olarak reddedilir.

QAJAN 6-Kapılı Hipotez Fabrikası: Ön-Kayıt, Dimson/Epps Ortogonalizasyonu ve Yanlışlama

Q: ARGON-H4 hipotezi hem 32 günlük sette (AUC 0,7006) hem 114 günlük holdout setinde (AUC 0,6883) yüksek çıktığı halde neden onaylanmadı?

Bağımsız metodoloji denetimi (Grok Asistan M1-M6) dört eksiklik saptadı: (1) ARGON-H4 henüz onkayit.jsonl dosyasına ön-kayıtlı değildi, (2) 60 dk refrakter süresi emsal 4,5 saatlik refrakterden daha gevşekti (küme tasarım etkisi deff = 1,959), (3) alternatif O-sigma olay tanımında AUC 0,5718'e düşüyordu (kazananın laneti) ve (4) hesaplayıcı henüz 5 noktalı gelecek sızıntısı kanaryasına eklenmemişti.

Q: Gelecek sızıntısı kanaryası (asof_sizinti_denetle) nasıl çalışır?

Zaman serisi üzerinde seçilen 5 kontrol noktasında t anından sonraki gelecek mumların değerleri yapay olarak 10 katına çıkarılır (10x kanarya). Eğer t anında çalışan herhangi bir özellik hesaplayıcı veya Dimson regresyonu bu gelecek şokundan etkilenirse sızıntı alarmı tetiklenir ve koşu mekanik olarak reddedilir.

Keşif Kümesi (n = 148) ile Ön-Kayıtlı Doğrulama (n = 6) Ayrımı, Epps Etkisiyle Düşen QH-06 (0,6028 → 0,5782) ve Kazananın Laneti Denetimi

Mimari ve Ölçüm Kaydı · QAJAN Hipotez Kapıları + İstatistiksel Denetim · 19 Ekim 2026 · Yazar: Yusuf Aziz

Ölçülmüş Kanıt Özeti (QAJAN Tur-2A/2B & Metodoloji Denetimi)

Kapı 1 — Keşif ve Ön-Kayıtlı Sınama Ayrımı: 12 sembollü spot havuz (n1_pooled = 290, 60 dk bağımsız küme n = 148, n0 = 870) mekanik olarak katman="kesif" ve hukme_girer=False damgası aldı (gecen_sayisi = 0); ön-kayıt (2026-10-13 13:05:33) sonrası doğrulama örnekleminde n_bağımsız = 6 < 100 olduğu için hüküm GUC_YETERSIZ.
Kapı 2 — Dimson ±15 dk & Epps 5 dk Ortogonalizasyonu: 1 dk eşzamanlı (k=0) OLS betasının Epps etkisiyle gerçek betayı %4–%11 eksik tahmin ettiği ölçüldü; Tur-1’de AUC = 0,6028 veren QH-06, Dimson ±15 dk altında AUC = 0,5782 < 0,60 (Holm p = 0,0517) ve 110.001 ızgara noktasında %50,31 yön uyumuyla (yazı-tura) DÜŞTÜ (DUSTU).
Tek Canlı Aday (ARGON-H4) ve Denetim Şerhi: Kanonik tunel37_escape olayında 32 günlük AUC = 0,7006 (n1 = 154) ve 114 günlük holdout AUC = 0,6883 (n1 = 232, p = 0,0005); ancak deff = 1,959 ve naif tekrarlı bakış Tip-I hatası 0,211 nedeniyle kayıt sonrası ≥100 bağımsız olay birikmeden hükme girmez.
Öz-sınama ve EVRİM-2 halkası (otonomi.html): pytest 8/8 ve 11/11; genel sistemde 243 aletten 174’ü 3.129 öz-sınamayı geçti, EVRİM-2 gölge halkası 194/240 epizotta.

Giriş: Ajanların ürettiği hipotezler neden çoğunlukla sahte sinyaldir?

Çok-ajanlı bir sisteme geçmiş veri kütüklerini verip "sınanabilir hipotezler üret" emri gönderdiğinizde, dil modelleri saniyeler içinde matematiksel olarak zarif görünen onlarca özellik (feature) tasarlayabilir. Ancak bu özelliklerin neredeyse tamamı canlı ortamda çöker. Çöküşün üç mekanik sebebi vardır: (1) geçmiş veride farklı olay tanımları ve zaman pencereleri arasında yapılan örtük şartname araması (specification search), (2) yüksek frekanslı zaman serilerinde eşzamanlı olmayan işlemlerden doğan Epps (1979) etkisi ve gecikmeli yayılım (lead-lag), (3) küme bağımlılığı yüzünden şişirilmiş örneklem büyüklüğü.

Otonomi mimarisinde çalışan QAJAN 6-Kapılı Hipotez Fabrikası, hipotez üreten ajanın kendi çıktısını onaylamasını yasaklar ve ticaret (trade) hipotezi adaylarını altı ardışık yanlışlama kapısından geçirir (diğer alanlarda alet öz-sınama 188/258, DOGRULA %81 ve Reaper 4-kurallı kaynak kapısı 360/394 çalışır). 14 Ekim 2026’da tamamlanan Tur-2A/2B koşusu (RAPOR.md ve bağımsız KARNE_DENETIM_GROK_ASISTAN.md), görünürde başarılı bir hipotezin nedensel ortogonalizasyon altında nasıl düştüğünün somut kaydıdır.

1. Altı kapılı QAJAN mimarisi: Keşif katmanı ile ön-kayıtlı doğrulama ayrımı

QAJAN boru hattında bir hipotezin üretime geçebilmesi için altı mekanik kapıyı sırasıyla aşması gerekir:

Kapı 1 · Ön-Kayıt (Preregistration) ve Katman Ayrımı: Hipotez sınanmadan önce olay tanımı, refrakter süresi (60 dk veya 4,5 saat), minimum bağımsız olay sayısı (n_bağımsız ≥ 100) ve başarı eşiği (AUC ≥ 0,60) onkayit.jsonl kütüğüne zaman damgasıyla mühürlenir. Olay tanımı veya sembol havuzu değiştiğinde boru hattı çıktıyı otomatik olarak katman = "kesif", olay_tanimi_durumu = "OLAY_TANIMI_DEGISTI" ve hukme_girer = False olarak damgalar.
Kapı 2 · Gelecek Sızıntısı Kanaryası (asof_sizinti_denetle): 110.001 ızgara noktalı seride seçilen 5 kontrol noktasında t anından sonraki gelecek veriler yapay olarak 10x şişirilir; ayrıca Dimson regresyonu yalnızca u < idx - k_ileri geçmiş penceresine kilitlenir (dimson_beta_sizinti_yok = true).
Kapı 3 · Nedensel Dimson/Epps Ortogonalizasyonu: Ortak piyasa faktörünün gecikmeli etkisi temizlenmeden idiyosinkratik kopuş ölçülmez (Bölüm 2).
Kapı 4 · Küme-Düzeltmeli Permütasyon ve Holm Çoklu Test Kapısı: Küme tasarım etkisi (deff = 1,959) ve etkin hipotez ailesi (m_etkin = 9) üzerinden Holm-Bonferroni düzeltmesi uygulanır; naif tekrarlı bakışta Tip-I hata oranının 0,05 yerine 0,211’e (monte_carlo_tip1_10000) çıktığı kanıtlanmıştır.
Kapı 5 · Mekanizma Yön Uyumu Testi: Hipotezin yalnız AUC üretmesi yetmez; öngördüğü fiziksel/ekonomik yönün 60 dakikalık ileri getiri işaretiyle yazı-turadan (%50) anlamlı biçimde ayrışması şarttır.
Kapı 6 · Bağlam-Kör Hakem Denetimi: Üretici ajan (Argon) kendi raporunda hakemlikten çekilir; doğrulama farklı bir model ailesi (Grok Asistan) tarafından salt-okur olarak denetlenir.

2. Epps etkisi ve Dimson ±15 dk ortogonalizasyonu: QH-06 nasıl düştü?

Tur-1’de QH-20261013-06 ("15 dakikalık kümülatif beta yetişme açığı") hipotezi, 1 dakikalık eşzamanlı (k = 0) OLS beta ile ortogonalize edilmiş seride ham AUC = 0,6028 (p_perm = 0,00125, Holm p = 0,01125) üreterek eşiği geçmiş görünüyordu.

Tur-2A’da eşzamanlı beta yerine nedensel Dimson (1979) ±15 dk gecikmeli/öncüllü beta ve 5 dk Epps toplulaştırması uygulandığında QH-06 iki bağımsız kapıda birden çöktü: (1) Dimson ±15 dk altında AUC = 0,5782 < 0,60 (Holm p = 0,0517, sembol-içi Holm p = 0,2169, tabakalı AUC = 0,5503) ve 5 dk Epps ±2 bar altında AUC = 0,5841 değerine geriledi; (2) 110.001 ızgara noktasında koşulan 60 dakikalık mekanizma yön uyumu ortogonalize seride %50,31 (ham seride %49,16, tam yazı-tura) çıktı.

3. 11 aday hipotezin Tur-2A/2B sonuç tablosu ve ARGON-H4 analizi

Hipotez Kodu	32g Keşif `tunel37_escape` (`n1/n0`)	Ham / Tabakalı AUC	12 Sembol Dimson `±15 dk` / Holdout	QAJAN & Denetim Hükmü
`QH-20261013-06` (Beta yetişme açığı)	157 / 471	0,6325 / 0,5913	Dimson `±15 dk` AUC 0,5782 · yön %50,31	DÜŞTÜ (`DUSTU`) — Epps/gecikme artefaktı
`ARGON-H1` (Kyle-lambda)	157 / 471	0,4758 / 0,4737	Havuz AUC 0,4895 (`Holm p = 1,0`)	DÜŞTÜ (`DUSTU`) — Şans düzeyi altında
`ARGON-H2` (Sahiplik çatallaşması)	0 / 0	—	Veri yüzeyi eksik (`n = 0`)	ÖLÇÜLEMEDİ — Veri gelince sınanacak
`ARGON-H3` (Anti-Hawkes öz-uyarım)	157 / 469	0,5553 / 0,5396	Havuz AUC 0,5445 · yarılarda işaret dönüyor	DÜŞTÜ (`DUSTU`) — Düzeltme sonrası anlamsız
`ARGON-H4` (VWAP dOI>0 çapası)	154 / 464	0,7006 / 0,6757	114g Holdout escape 0,6883 (`n1=232`) · O-σ 0,5718	TEK CANLI ADAY (`GUC_YETERSIZ`) — Ön-kayda alınacak
`ARGON-H5` (Kritik yavaşlama τ)	157 / 471	0,4307 / 0,4283	Havuz AUC 0,5075 (`Holm p = 1,0`)	DÜŞTÜ (`DUSTU`) — Şans düzeyi

Kaynak: Projects/ATLAS/task_bus/ARGON_QAJAN_TUR2_1014/RAPOR.md:43-53 + KARNE_DENETIM_GROK_ASISTAN.md:13-20 (14 Ekim 2026).

4. Bağımsız metodoloji denetimi (M1–M6) ve düşer testi

ARGON-H4 kanonik tunel37_escape olayında hem 32 günlük sette (AUC = 0,7006) hem de 114 günlük holdout setinde (AUC = 0,6883, birinci yarı 0,6838, ikinci yarı 0,6878, p = 0,0005) kararlı bir sinyal ürettiği halde, bağımsız Grok Asistan denetimi (M1–M6) bu adayın "geçti" sayılmasını dört gerekçeyle durdurdu: (1) ARGON-H4 henüz onkayit.jsonl içinde ön-kayıtlı değildi (post-hoc riski); (2) alternatif O-σ olay tanımında holdout AUC değeri 0,5718’e düşüyordu (kazananın laneti doğrulandı); (3) 60 dk refrakter süresi emsal tunel39 çalışmasındaki 4,5 saatlik refrakterden (43/190 bağımsız olay) daha gevşekti.

Düşer testi: (1) ARGON-H4 sızıntı kanaryasına eklenip onkayit.jsonl’a mühürlendikten sonra biriken ilk ≥100 bağımsız olayda (veya 4,5 saat refrakter sayımında) AUC < 0,60 ya da Holm p ≥ 0,05 üretirse ARGON-H4 de kesin olarak düşer. (2) Keşif katmanındaki (hukme_girer = False) herhangi bir hipotez ön-kayıt sonrası 100 bağımsız olayı tamamlamadan canlı karar motoruna bağlanırsa QAJAN kapı mimarisi ihlal edilmiş sayılır.

İlgili çekirdek sayfalar: Otonomi ve EVRİM-2 Halkası · Reaper Denetçi · Kıvılcım Yordamı · Makineye Açık Olgu Kayıtları (/bot/) · Hakkında (Yusuf Aziz) · Olay Güdümlü Pano (task_bus.jsonl) · Bağlam-Kör Hakem (Reaper 360/394) · 3B Gülüş Tasarımı

Sık Sorulan Sorular (SSS)

QAJAN hipotez fabrikasında 'keşif katmanı' ile 'ön-kayıtlı sınama katmanı' neden ayrılır?: Geçmiş veride olay tanımı veya sembol havuzu değiştirilerek bulunan ilişkiler spesifikasyon oyununa açıktır; bu yüzden 12 sembollü havuz (n=148) katman='kesif' ve hukme_girer=False olarak damgalanır.
Tur-1'de geçen QH-20261013-06 hipotezi Tur-2A'da neden düştü?: Tur-1'deki 1 dakikalık eşzamanlı (k=0) OLS beta Epps etkisi nedeniyle piyasa betasını %4–%11 eksik tahmin etmişti; nedensel Dimson ±15 dk ortogonalizasyonu uygulanınca QH-06 AUC 0,5782'ye (<0,60) düştü.
ARGON-H4 hipotezi hem 32 günlük sette (AUC 0,7006) hem 114 günlük holdout setinde (AUC 0,6883) yüksek çıktığı halde neden onaylanmadı?: Bağımsız Grok Asistan (M1–M6) denetimi dört eksiklik saptadı: onkayit.jsonl ön-kaydının bulunmaması, 60 dk refrakterin gevşek kalması (deff=1,959), O-sigma tanımında AUC'nin 0,5718'e düşmesi ve kanarya testi eksikliği.
Gelecek sızıntısı kanaryası (asof_sizinti_denetle) nasıl çalışır?: Seçilen 5 kontrol noktasında t anından sonraki gelecek mumlar 10 katına çıkarılır (10x kanarya); t anındaki herhangi bir özellik veya Dimson betası değişirse koşu gelecek sızıntısı nedeniyle reddedilir.

Kaynaklar ve Birincil Teknik Dayanaklar

Bu sayfadaki mimari ve deneysel ölçümlerin dayandığı birincil teknik literatür ve açık kaynak belgeleri:

İlgili Teknik İncelemeler: Yanlışlama disiplininin diğer katmanları için otonomi vitrinine, Reaper denetçi sayfasına, bağlam-kör hakem ve düşer testine, olay güdümlü pano mimarisine ve n=32 kilitli sefalometrik test kümesine göz atabilirsiniz.